Αποτίμηση μιας συγκέντρωσης

Η σημερινή συγκέντρωση της διαδικτυακής πρωτοβουλίας «παραιτηθείτε», μιας από τις τουλάχιστον 30.000 διαδηλώσεις διαμαρτυρίας που έχουν καταγραφεί στην «μνημονιακή εποχή» (δηλαδή, από τον Μάιο του 2010), πραγματοποιήθηκε έναν χρόνο μετά από αντίστοιχες ενέργειες του κοινωνικά συγγενούς κινήματος «Μένουμε Ευρώπη» και, αναμενόμενα, καταλήγει σε παρόμοια πολιτικά αποτελέσματα.

Κατ’ αρχάς, όπως συνέβη το 2012 με το τότε κίνημα των «αγανακτισμένων», η έλλειψη συγκεκριμένου προσανατολισμού, εναλλακτικής πρότασης διακυβέρνησης και έμπειρης ηγετικής ομάδας, περιορίζουν αυτομάτως την εμβέλεια τέτοιων ενεργειών. Όσο έντονος και να είναι ο συναισθηματισμός, όσο δίκαιες και να θεωρηθούν οι διαμαρτυρίες, όσο δημοφιλής και να αποδειχθεί η «αντίσταση», η ανυπαρξία επιλογών στο «δια ταύτα» δεν αφήνει πολλές πιθανότητες ευόδωσης του αντικειμενικού σκοπού τέτοιων πρωτοβουλιών. Τα μεγάλα προβλήματα δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν απλώς δια βοής, όπως έχει δείξει και η κατάληξη που είχαν πολύ πιο οργανωμένες πολιτικές ομάδες της Μεταπολίτευσης – τα πάσης φύσεως κόμματα διαμαρτυρίας.

Δεύτερον, το ίδιο το μέγεθος της διαδήλωσης, το οποίο κατά τα φαινόμενα έμεινε στους τους 5.000 – 10.000 πολίτες, δεν συνιστά απόδειξη ύπαρξης λαϊκού κινήματος, ριζικά ενάντιου στις επιλογές της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ. Παρόμοιοι ήσαν οι αριθμοί και ανάλογα τα αποτελέσματα του «Μένουμε Ευρώπη» το 2015, αλλά ούτε αυτό αποτελεί έκπληξη. Διότι, αν δεν κατάφεραν να ανατρέψουν πολύ πιο αντιδημοφιλείς κυβερνήσεις οι «αγανακτισμένοι» που ήσαν δεκαπλάσιοι, με επαναλαμβανόμενες συγκεντρώσεις και άλλες ενέργειες πολύ μεγαλύτερης εντάσεως, αντικειμενικά οι μετριοπαθείς φιλοευρωπαίοι διαδηλωτές δεν μπορούν να περιμένουν κάτι περισσότερο.

Από την άλλη, στα οφέλη της πρωτοβουλίας «παραιτηθείτε» πιστώνεται η αποκάλυψη της ανησυχητικά αντιδημοκρατικής (έως οιονεί φασιστικής) νοοτροπίας που έχει η σημερινή κυβέρνηση απέναντι στην αντίθετη άποψη, ακόμα και όταν αυτή διατυπώνεται εντός του πλαισίου της νομιμότητας, με κόσμιο μάλιστα τρόπο. Η πληθώρα ειρωνικών, προσβλητικών, έως και αντιθεσμικών δημοσίων δηλώσεων που έκαναν για την πρωτοβουλία «παραιτηθείτε» διάφορα κυβερνητικά στελέχη δεν είναι απλώς απαράδεκτη, αλλά και θρασσεία σε βαθμό γελοιότητας, δεδομένου ότι προέρχεται κυρίως από τον ΣΥΡΙΖΑ, δηλαδή από ένα κόμμα το οποίο, επισήμως ή ανεπισήμως, προκάλεσε, συνδιοργάνωσε ή υποστήριξε τη συντριπτική πλειοψηφία των δεκάδων χιλιάδων αντικυβερνητικών διαδηλώσεων μετά το 2010 – αλλά και νωρίτερα, συχνά με βίαια κατάληξη. Προφανώς, στην κυβέρνηση θεωρούν ότι έχουν το αποκλειστικό δικαίωμα πολιτικής κριτικής και διαμαρτυρίας σε αυτή τη χώρα…

Το σημαντικότερο ίσως συμπέρασμα που προσέφερε η σημερινή συγκέντρωση, είναι μάλλον ότι οι διαδηλώσεις δεν ταιριάζουν σε όλους τους πολίτες, υπό την έννοια ότι δεν παράγουν πάντα το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα. Οι «Μένουμε Ευρώπη» και οι «παραιτηθείτε» δεν δείχνουν να διαθέτουν τον δυναμισμό (ή τον φανατισμό) του συνήθους διαδηλωτή της Μεταπολίτευσης, ο οποίος, υποστηρίζοντας τα στενά συμφέροντά του, δεν δεσμεύεται πάντα από τα όρια της νομιμότητας, ούτε περιορίζεται από ανησυχία για τη βλάβη που μπορεί να προξενούν οι διεκδικήσεις του εις βάρος του κοινωνικού συνόλου. Επομένως, οι μετριοπαθείς αυτοί πολίτες δεν μπορούν να περιμένουν θεαματικά αποτελέσματα συμμετέχοντας εξ ανάγκης σε ενέργειες οι οποίες ουσιαστικά τούς είναι ξένες – ενδεχομένως και απεχθείς.

Η έλλειψη δυναμισμού, στον όποιο βαθμό υφίσταται, δεν σημαίνει βέβαια ότι κάποιοι πολίτες δεν δικαιούνται να διαδηλώνουν ή να διαμαρτύρονται όσο κάποιοι άλλοι, τουλάχιστον σε νόμιμα πλαίσια. Απλώς, υποδεικνύει άλλους δρόμους «αντιπολίτευσης», τόσο στην σημερινή κυβέρνηση, όσο και στη νωχελικότητα των κοινοβουλευτικών της αντιπάλων. Θα μπορούσαν οι πολίτες που συμπαρατάσσονται με τις πρωτοβουλίες «Μένουμε Ευρώπη» και «παραιτηθείτε», να αξιοποιήσουν τις γνώσεις και την ενέργειά τους στην κατάρτιση ενός εθνικού προγράμματος εξόδου από την πολύπλευρη κρίση που πλήττει την Ελλάδα – και που δεν είναι μόνο οικονομική. Ενός ρεαλιστικού προγράμματος, το οποίο θα αντιμετωπίζει τα μεγάλα προβλήματα της χώρας και δεν θα είναι διαχειριστικής μόνο φύσεως, ούτε αποκλειστικά οικονομικού προσανατολισμού. Ενός στρατηγικού σχεδιασμού για το μεσομακροπρόθεσμο μέλλον και όχι μόνο για το επώδυνο παρόν. Υπάρχει, άραγε, τέτοια δυνατότητα στη σημερινή ελληνική κοινωνία;